Sektörel Tuzlar

Et Ürünleri Tuzu

Sucuk

Bağırsak içine koyulan çeşitli et kıymaları, çeşitli baharatlar ve Estuz ürünleri katılarak yapılan, olgunlaştırma ve kurutma işleminden sonra çiğ ya da pişmiş olarak tüketilebilen bir şarküteri ürünüdür. Bir çok ülkede değişik şekillerde üretilmektedir. Kahvaltı sofralarında, büfelerde, ordövr hazırlıklarında, börek, çörek ve hatta yemek yapımında bile kullanılmaktadır.

Salam

Kuru sucuğa yakın ama daha büyük çaplı bir şarküteri ürünüdür. İnce kıyılmış çeşitli et karışımlarının içine yayılmış bol miktarda yağdan oluşur. Salam rezeneli bir baharat, maydanozlu ya da sarımsaklı aroma yada acılık katılmış çeşitleri ile raflarda yerini alır. Salam genellikle, değişik ürün çeşitleri arasında çok ince dilimlenmiş hâlde, soğuk ordövr olarak servis yapılır. Ayrıca sandviçler, pizzalar, kanepe ve salata gibi çeşitli yiyecek gruplarında da garnitür ve ana malzeme olarak kullanılır.

Sosis

Bağırsak içinin baharat katılmış et kıymasıyla doldurulmasıyla hazırlanmış şarküteri ürünüdür. Genellikle dana, sığır, koyun ya da kümes hayvanları etleri ve bazen de sakatatlarına mutlaka değişik baharatlar katılmasıyla elde edilir. Ülkemizde kullanılan çeşitlerinde domuz eti ve yağı kullanılmamaktadır. Kullanılan malzemeler, yani etler ince ya da kalın çekildikten sonra bağırsağa doldurulurlar. İçine paprika, soğan koyulan türleri, kızartmalık ya da mercimekle hazırlanan Polonya sosisleri,sardalye, hayvan beyinleri hatta yulaf ezmesi katılarak ve füme edilerek hazırlanan çok çeşitli sosisler üretilmektedir.

Pastırma

Pastırmalık etlere ip takılmasından ve kenarlarının düzeltilmesinden sonra, tuzlama işine başlanır. Estuz ile Tuzlama işine başlamadan önce, her parça pastırma etine bıçakla kesikler yapmalıdır. Etlerin geniş olan iki yüzü vardır. Bu yüzlerden birisine bıçakla birkaç tane derin kesikler yapılır. Tuzlama sırasında tuzun bu kesiklerden etin iç kısımlarına İyice girmesi sağlanır. Bu yüzüne kesikler yapılan pastırma etinin, diğer yüzüne de ayrıca kesikler yapmamalıdır. Şayet diğer yüze de kesikler yapılırsa, pastırma eti fazla parçalanır ve tuzu da fazla emer. Estuz ile Tuzlama, tahtadan yapılan ve tekne denilen büyük kaplarda veya beton olan zemin üzerine, zeminden biraz yüksek olmak üzere yan yana muntazam şekilde konulmuş tahtalar üzerinde yapılır. Pastırmalık etler, bir sıra et ve bir sıra estuz olmak üzere üst üste istif edilirler. Tuzlamada en fazla dikkat edilecek husus, kalın olan et parçaları üzerinde bıçakla açılan kesiklere tuzun iyice nüfuz etmesinin sağlanmasıdır. Tuzlanarak istif edilen etler, bu şekilde bırakılırlar. Birinci tuzlama normal ve sıcak havalarda 24-30 saat, soğuk ve karlı havalarda 24 saat tuzda bekletilerek yapılır. Tuzlama süresinin sonunda etler kaldırılırlar ve diğer tarafları da estuz ile tuzlanarak yine üst üste istif edilirler. Bu ikinci tuzlamada pastırmalar normal ve sıcak havalarda 12-18 saat, soğuk ve karlı havalarda 6-8 saat tuzda yatırılırlar. Normal ve sıcak havalarda havanın sıcaklığı, soğuk ve karlı havalara göre fazla olduğundan etler tuzda daha fazla bırakılırlar. Bu sayede sıcaklara karşı etler, tuzun sayesinde korunurlar ve bozulmalarının Önüne geçilmiş olur.

KURUTMA

Tuzda kalmış ve iki defa su değiştirilerek kaplarda bol suda yıkanmış olan etler, imalâthanelerin Güneş alan yerlerindeki askılıklara asılır. Asarken birbirlerine değmemelerine dikkat etmelidir. Bu şekilde normal ve sıcak havalarda 3-6 soğuk ve karlı havalarda 7-10 gün kurumaya bırakılırlar. Bu kuruma süresi havanın sıcağına, rüzgarına, yağmur ve nem durumuna, pastırma etlerinin sık veya seyrek asıldıklar büyüklüklerine ve kalınlıklarına, üzerlerindeki bıçak kesiklerinin azlığına ve çokluğuna göre değişebilir. Bu süreyi, pastırma etlerini iyi kor yaparak ayarlamak lâzımdır. Kuruma esnasında etlerin renkleri de koyu kırmızı bir renk alırlar. Aynı zamanda kıvamlan da sertleşir, şekilde kuruyan pastırma etleri, Güneş battıktan sonra toplanır ve sabaha kadar bekletilerek soğumaları sağlanmış olur. Soğuyan etler bir denklemeye (baskı altında bırakılarak eşit hale getirme) alınırlar.
Denkleme işi, zeminden 10-20 santim kadar yükseklikte olan ton veya mozayikten yapılmış yerlerde yapılır. Etler üst üste istif edilirken bir sıra enine, bir sıra boyuna gelmek üzere dizilirler. Bu sayede, tifin uygun bir şekilde yapılması sağlanmış olur. Denkleme işi, 24 s kadar yapılır ve bitirilir. Soğuk ve karlı havalarda birinci denklem yapmak için sabaha kadar beklemeye lüzum yoktur. Çünkü, hava soğumuş ve dolayı siyle etler de soğukturlar. Her zaman denklemeye girebilirler. Birinci denklemeye soğuk denkleme denir. Etlerin sıcaklık soğumadan birinci denklemeye alınmamaları lâzımdır. Çünkü, sıç olan etler sıcaklıklarını kaybetmediklerinden ve 24 saat baskı altında kalacaklarından sıcağın etkisi ile bozulabilirler. Soğuk denklemede, ler soğuk olduklarından yassılaşmaları ve su kayıpları yavaş olur. sayede, ikinci denklemeye (sıcak denkleme) zemin hazırlanmakta! Denkleme kelimesi pastırmacılıkta çok kullanılmaktadır. Eşit hale getirmek demektir. Denklemeye kısaca denk de denilir.Denkleme için üst üste istif edilen etlerin üzerlerine geniş bir tahta ve bunun üzerine de 1-6 metre boyunda tapan denilen kalın bir direk uzatılır. Bu tapanın uç kısmına 200-300 kilo ağırlığında bir çeki taşı a lir ve bu şekilde etlere ağırlık bindirilmiş olur. Etler denkleme baskısı tında biraz yassılaşarak, sularını bir miktar kaybederler. Şimdi denkleme için genellikle pres makineleri kullanılmaktadır. Birinci denklemeden çıkarılan etler, terli kurutma için tekrar açık havadaki Güneş gören askılıklara Birinci denklemeden çıkarılan etler, terli kurutma için tekrar açık havadaki Güneş gören askılıklara asılırlar. Normal ve sıcak havalar 1-2 gün, soğuk ve karlı havalarda ise 20-30 saat kadar terli kurutma bırakılırlar.

 

ÇEMEN ve ÇEMENLEME

Estuz ile tuzlanmış, denklemede kalmış ve kurumuş olan pastırma etleri, bu hali ile bırakılacak olursa zamanla mikroplar etrafından bozulurlar ve fazlaca kuruyarak çok sert bir hale gelirler. Bu durumların önüne geçmek için pastırmalar çemenlenirler. Çemenleme sayesinde hem pastırma etlerinin fazla kurumaları, hem de mikroplar tarafından bozulmaları önlenmiş olur. Çemen, buy otu (trigonellafoenum graecum) tohumlarının unu, toz, kırmızı biber, kıyılmış veya dövülmüş sarımsak ve yeterince su katılarak elde edilen hamur kıvamında bir karışımdır.